2011
Derde wetenschappelijke forum van ontwerpers
Lezing: «De vorming van innovatief ergonomisch ontwerpprojecteren - een noodzaak van deze tijd»
/Afdeling «Theorie en methodologie van het ontwerp», blz. 10-12/
Moskou. Uitgeverij.

Momenteel verandert de traditionele betekenis van het woord «design» ingrijpend.
Design is in wezen niet langer alleen het ontwerpen van de ons omringende materiële wereld. De competenties ervan worden aanzienlijk ruimer. Design ontwikkelt zich tot een mondiaal instrument dat marketing en sociologie naar de achtergrond verdringt. Design dringt door tot diepgaande onderzoeksniveaus: menselijk gedrag, consumptie, levensstijl en de ontdekking van nieuwe richtingen.
Traditionele marketing voldoet steeds vaker niet aan de verwachtingen van producenten en verkopers en levert niet de verwachte verkoopresultaten op. Tegenwoordig zijn niet alleen industriële ondernemingen of particulieren opdrachtgevers voor design, maar ook de samenleving zelf.

Design in de klassieke betekenis is een projectmatige artistiek-technische activiteit gericht op de ontwikkeling van industriële producten met hoogwaardige gebruikseigenschappen en esthetische kwaliteiten, en op de vorming van een harmonieuze materiële woon- en werkomgeving en sociaal-culturele sfeer. Objecten van design zijn industriële producten (productieapparatuur, huishoudelijke apparaten, meubels, serviesgoed, kleding enzovoort); elementen van de stedelijke, industriële en woonomgeving; visuele informatie; functionele gebruikscomplexen enzovoort. Design wordt onderverdeeld in: industrieel productontwerp, omgevingsontwerp, grafisch ontwerp, kledingontwerp en ontwerp van de sociaal-culturele sfeer. Binnen iedere categorie is ook specialisatie van ontwerpers mogelijk. Het doel van designprojecten is de optimalisering van de functionele processen van het menselijk leven en de verhoging van het esthetische niveau van producten, wat zonder ergonomie niet mogelijk is.
Ergonomie is een discipline die de antropometrische, biomechanische, psychofysiologische en psychologische aspecten van de wisselwerking tussen de mens en technische middelen, het voorwerp van zijn activiteit en de omgeving integraal bestudeert. Het doel daarvan is het systeem «mens-machine-omgeving» eigenschappen te geven die een zo doeltreffend mogelijke werking verzekeren, met behoud van de gezondheid en ontwikkeling van de persoonlijkheid. Ergonomische ondersteuning van ontwerpprojecten vindt plaats door de rechtstreekse deelname van ergonomen aan het ontwerpproces en door de ontwikkeling en invoering van ergonomische normen, eisen en standaarden.
Dit wordt gerealiseerd in de vorm van onderling verbonden organisatorische maatregelen, wetenschappelijk onderzoek en ontwerpwerkzaamheden, waardoor de kwaliteit en arbeidsomstandigheden worden verbeterd en de lichamelijke en neuropsychologische belasting van de werkende mens wordt verminderd.

Ergonomie vormt een noodzakelijke en verplichte fase van het ontwerpproces. Als resultaat daarvan moeten onder andere worden vastgesteld: de rationele functies die de mens bij zijn werkzaamheden zal uitvoeren, werk- en rustregelingen en de geometrische en hygiënische parameters van de werkplek.
Daarom is design gebaseerd op de wetenschappelijke grondslagen van objectmodellering, waarbij wetenschappelijke en artistieke beginselen in het ontwerpbeeld worden verenigd, en vindt het toepassing in andere domeinen van maatschappelijke activiteit, zoals sociaal ontwerp.

In omstandigheden van crisis, dalende vraag en toenemende concurrentie wordt innovatief design in een aantal sectoren een van de noodzakelijke voorwaarden voor het waarborgen van het concurrentievermogen op de binnenlandse markt en het vergroten van het exportvolume van producten.

Innovatie - hetzelfde als vernieuwing.

De ontwikkeling van internationale samenwerking op het gebied van innovatief ergonomisch design vormt een van de wezenlijke kanalen voor de integratie van de Republiek in de wereldeconomie en de internationale ontwerpcultuur. Daarbij ontstaat binnen de internationale gemeenschap een publieke opvatting van internationaal design als een zeer professionele activiteit met een groot potentieel voor industrie, cultuur en onderwijs.
Onder deze omstandigheden is het noodzakelijk belangrijke vraagstukken op het gebied van design te plannen en uit te werken. Actuele informatie moet worden verkregen, geanalyseerd en samengevat op het gebied van hedendaags design. Voor deskundigen uit de ontwerpsector, industrie, wetenschap en cultuur moeten informatiematerialen over actuele aspecten van ontwerpactiviteiten worden voorbereid en gepubliceerd.

De praktische uitvoering van een aantal maatregelen zal het mogelijk maken verschillende belangrijke rechtshandelingen voor te bereiden en aan te nemen die noodzakelijk zijn voor de ontwikkeling van de ontwerpsector, en in de eerste plaats een overeenkomst en een interstatelijk samenwerkingsprogramma voor de deelnemende staten aan dit proces. Er is een oprichtingsovereenkomst nodig voor de organisatie van een interstatelijk «Designcentrum» van de deelnemende staten aan dit proces, met als taak de mogelijkheden van regionaal design te bevorderen als factor voor de ontwikkeling van nationale innovatieve economieën.
Het organiseren van tentoonstellingen en wedstrijden van ontwerpprojecten die door deskundigen uit verschillende landen zijn uitgevoerd. Het uitwisselen van informatie en het gezamenlijk uitvoeren van publicatie- en reclameactiviteiten op het gebied van design. Het ondertekenen van een memorandum inzake de bescherming van auteursrechten en intellectuele eigendom op het gebied van design in de landen die aan de interstatelijke organisatie deelnemen.

De belangrijkste taak bij de bevordering van innovatief design is het bespreken en afstemmen van gezamenlijke maatregelen voor het creëren van economische, juridische en organisatorische voorwaarden. Voor de ontwikkeling van design moeten wetenschappelijke studies en personeelsontwikkeling op de volgende gebieden worden gewaarborgd:

- de belangrijkste bepalingen en beginselen voor de vorming van beleid op het gebied van design, gericht op de ontwikkeling en invoering ervan in de productie en de sociaal-culturele sfeer;

- de ontwikkeling van uniforme normatieve en technische documentatie voor design en ergonomie;

- het verkrijgen, verwerken en verspreiden van informatie over actuele vraagstukken betreffende de ontwikkeling en toepassing van innovatief design (in de vorm van het voorbereiden en publiceren van professionele, wetenschappelijke, methodische en naslagliteratuur);

- het creëren van een gespecialiseerd interstatelijk informatieportaal op internet;

- de uitgave van een theoretisch, wetenschappelijk-praktisch en methodisch vaktijdschrift en periodieke beknopte informatievoorziening;

- de verhoging van het professionele niveau van ontwerpers door de verdere ontwikkeling van het ontwerponderwijs, met inbegrip van de opleiding van hooggekwalificeerd personeel (uitwisseling van docenten en studenten, stages voor specialisten, bijscholing en postdoctorale opleidingen);

- het organiseren en houden van internationale professionele evenementen (wetenschappelijk-praktische conferenties en symposia, tentoonstellingen, wedstrijden, festivals, presentaties en ontwerpseminars met deelname van ontwerpers uit verschillende landen, ter oplossing van maatschappelijk belangrijke vraagstukken met internationale betekenis);

- de ontwikkeling van maatregelen voor morele en materiële waardering van specialisten op het gebied van design (toekenning van nationale en interstatelijke prijzen voor de beste ontwerpwerken en voor actieve inzet ter bevordering van de ontwikkeling van design, en instelling van nationale eretitels op het gebied van design);

- het bevorderen van het vrije verkeer van creatieve professionals en ontwerpers die met het oog op culturele uitwisseling reizen;

- het leggen van zakelijke contacten, het uitwisselen van ervaringen en het aantrekken van investeringen door middel van gezamenlijke werkzaamheden op het gebied van ergonomisch design.

De geschiedenis van de ontwikkeling van design, of zoals het vroeger werd genoemd, artistieke constructie, heeft verschillende fasen doorlopen. In de jaren zestig tot negentig van de vorige eeuw werd design op ons grondgebied vertegenwoordigd door VNIITE (het Al-Unie Wetenschappelijk Onderzoeksinstituut voor Technische Esthetiek). Design bestond destijds onder de benaming «technische esthetiek». Er waren tien filialen van het bovengenoemde instituut, die onder andere gevestigd waren in verschillende republieken van de voormalige Sovjet-Unie:

Azerbeidzjan, Armenië, Wit-Rusland, Litouwen, Georgië en Oekraïne. Op verschillende gebieden vond vruchtbare internationale samenwerking plaats. Het ging daarbij in de eerste plaats om samenwerking met de Internationale Raad van Ontwerporganisaties (ICSID). ICSID - de Internationale Raad voor Industrieel Ontwerp - werd in 1957 opgericht. Het hoofdkantoor bevindt zich in Helsinki (Finland). De raad verenigt 148 ontwerporganisaties uit meer dan vijftig landen. Hij organiseert gezamenlijke activiteiten en Algemene Vergaderingen samen met ICOGRADA (de Internationale Raad voor Grafisch Ontwerp) en IFI (de Internationale Vereniging voor Omgevingsontwerp).

Het werkprogramma van ICSID omvat tentoonstellingen, seminars, onderwijsprogramma's, wedstrijden en conferenties. De organisatie publiceert regelmatig een persbericht voor haar leden met korte samenvattingen van designnieuws uit alle landen die lid zijn van ICSID.
Sinds 1965 is VNIITE lid van ICSID en sinds 2000 de Internationale Vereniging «UNIE VAN ONTWERPERS».

De Internationale Vereniging «Unie van Ontwerpers» is een onafhankelijke creatieve organisatie en de rechtsopvolger van de «Unie van Ontwerpers van de USSR», die in april 1987 werd opgericht. Na de herregistratie in 1992 verenigt de Internationale Vereniging nog steeds het grootste deel van de creatieve beroepsverenigingen van de onafhankelijke staten, evenals de regionale en stedelijke afdelingen van de Unie van Ontwerpers. De Internationale Vereniging «Unie van Ontwerpers» is lid van de Raad voor Culturele Samenwerking van de lidstaten van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten en lid van de Internationale Vereniging van Creatieve Maatschappelijke Organisaties van Werkers in Cultuur en Kunst.

Tot de Internationale Vereniging «Unie van Ontwerpers» behoort ook de Unie van Ontwerpers van de Republiek Moldavië, die in februari 1988 werd opgericht. Tegenwoordig verenigt zij meer dan tachtig professionele specialisten uit verschillende ontwerpdisciplines. Leden van de Unie van Ontwerpers hebben belangrijke nationale en commerciële programma's en projecten op verschillende gebieden van ontwerpactiviteiten ontwikkeld en uitgevoerd. Moldavische ontwerpers nemen deel aan nationale en internationale symposia, tentoonstellingen en wedstrijden. De Internationale Vereniging «Unie van Ontwerpers» biedt mogelijkheden om actuele professionele informatie te verkrijgen, ervaringen op internationaal niveau uit te wisselen en persoonlijke creatieve contacten met vooraanstaande ontwerpers uit vele landen te leggen. Ook draagt zij bij aan de invoering van de resultaten van technisch-esthetisch onderzoek en van andere organisatorische en methodische documenten en aanbevelingen.

De Internationale Vereniging «Unie van Ontwerpers» voert samen met specialisten van VNIITE actief werkzaamheden uit voor het organiseren van seminars en conferenties over actuele vraagstukken van de theorie, geschiedenis en praktijk van design en ergonomie. Dit bevordert de uitwisseling van ervaringen en de ontwikkeling van wetenschappelijke en creatieve contacten tussen specialisten. Een andere richting van internationale samenwerking bestaat uit bilaterale en multilaterale contacten en onderzoeken naar actuele vraagstukken van design en ergonomie. Zij vormen het creatieve erfgoed op het gebied van de theorie, methodiek en praktijk van design en hebben ook tegenwoordig niets van hun relevantie verloren.

De vakministeries en de Academie van Wetenschappen van de Republiek Moldavië moeten, met deelname van de Unie van Ontwerpers van Moldavië als de voornaamste organisatie van het land die professionals op dit gebied verenigt, voor een vastgestelde periode een concept voor innovatief ergonomisch design ontwikkelen. Dit concept moet worden bepaald door interne wetmatigheden en talrijke verbindingen met industrie, handel en consumptie.
De gebieden van ergonomisch ontwerp voor producten met een industriële en culturele bestemming en voor de sociale en huishoudelijke sfeer moeten worden versterkt. Het wetenschappelijke en educatieve potentieel van design in brede zin moet worden verhoogd.
Deze stappen zullen bijdragen aan de verandering van de materiële omgeving, de mogelijkheid bieden optimale oplossingen in de productiesector te bereiken en het wetenschappelijke en educatieve potentieel te benutten.