25 jaar creativiteit GB Esina - 1996

Hoeveel verschillende begrippen deze woorden ook omvatten, men moet juist daarmee beginnen: Grigori Bosenko is een hedendaagse kunstenaar. Intuïtie, eruditie en ervaring stellen hem niet alleen in staat de fijnste schommelingen in het huidige stelsel van wereldbeschouwingen te volgen, maar er ook als schepper aanwezig te zijn. Bosenko's creatieve manier, beelden en ideeën voegen zich soepel in de reeks van artistieke waarden van het tijdperk, omdat zij volledig overeenstemmen met de tendensen ervan.

Laten we beginnen met het feit dat de stimulans voor de voortdurende evolutie van Bosenko's creativiteit het streven naar technische volmaaktheid is, waarbij de ontwikkeling even snel verloopt als het tempo van de algemene beweging die de XXe eeuw heeft omvat. Nog enkele jaren geleden bereikte de kunstenaar bij het oplossen van formele tegenstellingen dat niveau waarachter het moeilijk was zich iets nieuws voor te stellen: het hele spectrum van beeldende contrasten, van lineair-kleurige tot texturale, zelfs schaalcontrasten, was doorlopen. Daarbij is het kenmerkend dat iedere nieuwe formele periode in Bosenko's werk ontstond in de gravure en een veelvoudige voltooiing vond in de vrije grafiek (om nog maar te zwijgen van de ontelbare weerklanken op het gebied van grafisch ontwerp). Het is duidelijk dat binnen het gekozen tempo de nieuwe oplossingen, deels bepaald door de verandering van technologieën, deels door de intellectuele zoektochten van de kunstenaar, zichzelf moesten uitputten. De verdere beweging zou, in een doodlopende straat geraakt, langs hetzelfde traject verlopen - zij het op een hoger niveau. Maar Bosenko, die zich ten volle als meester van de grafische vorm had verwezenlijkt, ontdekte voor zichzelf een nieuwe weg - een weg die alleen toegankelijk is voor hen die niet zozeer voldoening vinden in hun eigen scheppingen als wel in het creatieve proces zelf. En dit is een weg die pas in het midden van onze eeuw door kunstenaars is verkend en beheerst. Hij loopt door het gebied van de onderbewuste symboliek, die zich uitdrukt in de geestelijke en intellectuele spanning van de vorm.

Grigori Bosenko vond een benadering die parallel loopt aan wat schrijvers al vóór kunstenaars begonnen te gebruiken: het zogenoemde supra- en infrarealisme. Door eens te besluiten zich te onderwerpen aan de onwillekeurige bewegingen van de hand en aan de verbeelding, bracht Bosenko de kleinste, meest primitieve details naar de voorgrond en begiftigde hij ze met monumentaliteit. Het klassieke aristocratisme van de schepper, dat de kunstenaar ertoe dwingt volmaakt uitgewerkte vormen achter elkaar te verbergen, kreeg bij Bosenko een nieuwe kwaliteit: hij begon slechts een deel van de vorm te tonen en stelde voor ook in dat deel een voltooide betekenis en volmaaktheid te vinden. Het proces dat een nieuw formeel tijdperk in Bosenko's werk markeert, begon ditmaal op het voor hem meest geschikte gebied van de grafiek - de kalligrafie; wat anders dan de voor iedereen uiterst vertrouwde grafeem van de letter zou een ware experimentator en dichter in de grafiek in staat hebben gesteld alle mogelijke metamorfosen te ontdekken van lijnen die, naar het leek, voorgoed in ons bewustzijn waren verstard. Wie had kunnen denken dat er niet alleen een lijn van de vorm bestaat, maar ook een vorm van de lijn (logo «Linia T»), dat enkele gestileerde letters niet alleen onbekende kanten van het werk van Bach en Blok konden onthullen, maar deze ook op de meest uitputtende wijze konden beschrijven... De kennis van de wereld vindt thans in de meest onverwachte richtingen plaats, en de artistieke methode is blijkbaar de meest werkzame en diepst doordringende. De nieuwe oplossingen worden door Bosenko al op het gebied van de gravure toegepast. Wat de vrije grafiek betreft, die ontwikkelt zich langs een andere weg.

Het bijzondere van de hedendaagse cultuur is dat men ieder verschijnsel in de eerste plaats in zijn cultuurwetenschappelijke weerspiegeling pleegt te beschouwen. De traditie van het denken heeft ons denken verzwaard. De kunst is verzwakt door een onvermijdelijke secundariteit, die het individuele element niet altijd helpt te overwinnen. In dit geval kan men nieuwheid bereiken door bijvoorbeeld de secundariteit bewust te bespelen en te versterken. Zo herhalen wij, dankzij het bekende scepticisme dat onze beschaving eigen is, met verschillende intonaties hetzelfde woord, dat zijn magie al lang heeft verloren, en op een bepaald moment voelen wij opnieuw zijn sacrale karakter. Ongeveer op deze wijze werkt Bosenko bij het creëren van zijn grafische bladen: door het hoofdmotief in vele varianten en combinaties te herhalen, bereikt hij tegelijkertijd een effect van helderheid en afstandelijkheid. Het spel met tradities en binnen de traditie vernieuwt de tradities zelf, en bevrijdt er niet van. De reeks werken «Portret van mijn verhouding» is een poging om te denken in de beelden van een andere kunstenaar, waarbij het origineel wordt gedwongen in een andere wereld te bestaan, te verenigen wat in de oorspronkelijke bron geen tijd had of principieel niet kon worden verenigd. Ook dit is een van de manieren om de wereld te doorgronden - reeds de wereld van de kunst. Creativiteit te midden van creativiteit. Dit is precies die secundariteit die absoluut origineel is geworden doordat zij als archetypische en cultuurwetenschappelijke methode werd erkend. Hier staat Bosenko, naar het lijkt, nog dichter bij de middelste, voornaamste richting van de hedendaagse zoektochten, want oprechtheid is in de kunst altijd de nieuwste kwaliteit.